Saç tökülməsinin səbəbi bunlardır

Saç tökülməsi mövsümi dəyişikliklər, stres, dəmir çatışmazlığı, hormon pozğunluqları səbəbilə baş verə bilər. Lakin uzunmüddətli saç tökülmələri ciddi xəstəliklərin əlamətlərindən biri ola bilər.

AzerTimes xəbər verir ki, saç tökülməsinin səbəbini erkən mərhələdə diaqnoz qoymaq çətin ola bilər. Müalicənin illərlə davam edəcəyi bilinməlidir.

Saçqıran tipli saç tökülməsi:
Alopecia areata – qəfil başlayan, fərqli ölçülərdə, 1 və ya bir neçə dairəvi, tamamilə saçsız sahələrlə xarakterizə olunan xəstəlikdir. Xalq arasında “saçqıran” deyilsə də, bu xəstəlik göbələk infeksiyası deyil, yoluxucu xüsusiyyəti yoxdur. Saçla yanaşı saqqal nahiyəsində də ola bilər. Adətən bir neçə ay və ya il ərzində müalicə ilə geriləyir. Əgər saç tökülməsi davam edirsə, bunu yüngül qəbul etmək olmaz – mütləq dermatoloqa müraciət edilməlidir.

Qalxanabənzər vəz hormonlarına bağlı saç tökülməsi:
Qalxanabənzər vəzin az işləməsi (hipotireoz) zamanı saç və bədən tüklərində yayğın itki müşahidə oluna bilər. Müalicədən təxminən 8 həftə sonra saçlar yenidən böyüməyə başlayır. Uzun müddət müalicəsiz qalan hipotireozda qalıcı follikul itkisi ola bilər. Qalxanabənzər vəzin həddindən artıq işləməsi (hipertireoz) də tökülməyə səbəb ola bilər.

Vitamin çatışmazlığına bağlı saç tökülməsi
Doğuşdan sonra, xüsusilə 1–4-cü aylardan etibarən hormonal dəyişikliklərlə əlaqədar tökülmə başlaya bilər və adətən 6 aydan az çəkir. Qadınlarda saçın ön hissəsində seyrəlmə, akne, aybaşı nizamsızlığı, tüklənmə artımı kimi əlamətlər varsa, cinsi hormon səviyyələri yoxlanılmalıdır. Diffuz (bütün baş dərisini əhatə edən) tökülmələrdə qadınların 70%-ində dəmir çatışmazlığı aşkar edilir. Hətta qan azlığı olmasa belə, dəmir ehtiyatlarının azalması tökülməyə səbəb ola bilər.

Sink, biotin, B12, fol turşusu və D vitamini çatışmazlığı da saç tökülməsinə yol açır. Sərt pəhrizlərə başlandıqdan təxminən 1–6 ay sonra saç tökülməsi inkişaf edə bilər. Zülal depolarının azalması, saç hüceyrələrində zülal sintezinin pozulmasına və tökülməyə gətirib çıxarır. Yüksək hərarətli xəstəliklər və ya əməliyyatlardan 2–5 ay sonra da tökülmə ola bilər.

Stresə bağlı saç tökülməsi:
Bəzi tənzimləyici dərmanlar (tansiyon, xolesterin, qalxanabənzər vəz dərmanları, doğum nəzarət həbləri, psixiatrik preparatlar, A vitamini törəmələri) tökülməyə səbəb ola bilər. Tökülmənin özü də stres yaradır. 2 aydan uzun sürən tökülmələrdə mütləq həkimə müraciət edilməlidir.

Diş çürüməsinə bağlı saç tökülməsi
Bəzən qəfil başlayan saçqıran və diffuz tökülmələrin səbəbi diş çürüməsi və bu səbəbdən yaranan infeksiyalar ola bilər. İmmunitet sistemi bu infeksiyalara qarşı mübarizə apararkən saç follikullarına da zərər verə bilər. Bu halda diş müalicəsi tökülmənin qarşısını ala bilər.

Kişilərdə saç tökülməsi:
Kişilərdə saç tökülməsi qadınlara nisbətən daha çox görülür. Bu fərq 5-alfa reduktaz adlı fermentin qadınlarda daha az olmasından qaynaqlanır. Qadınlarda isə aromataz fermenti daha çoxdur. Buna görə bazardakı bir çox məhsul kişilərə yönəlik hazırlanır və qadınlarda eyni təsiri göstərmir. Amma saç əkimi həm kişi, həm qadınlar üçün qalıcı həll ola bilər.

Qadınlarda saç tökülməsi:
Qadınlarda ən əsas səbəb genetik amillərdir. Bundan əlavə dəmir çatışmazlığı, hormonal pozğunluqlar, stres, qalxanabənzər vəzi problemləri, doğuş, hamiləlik, südvermə dövrü, menopoz, doğum nəzarət həbləri, tez-tez boya və kimyəvi saç prosedurları da tökülməni artırır.

Saç tökülməsinə nə yaxşı gəlir?
– Saç dərisinə masaj etmək, saçın öz yağı ilə qidalanması üçün hər gün yuyulmaması, saç tipinə uyğun şampun istifadə etmək, biotin və D vitamini əlavələri qəbul etmək, hindistan qozu yağı, argan yağı, biberiye yağı, nanə yağı kimi efir yağlarını saçlara tətbiq etmək, həmçinin stressdən uzaq durmaq saç tökülməsinə yaxşı təsir göstərir.

Saç modelində dəyişiklik etmək, saç formalaşdırmaq üçün yüksək istilik verən cihazlardan istifadənin azaldılması, omega-3, B12 və fol turşusu qəbul etmək də tökülməni azaltmağa kömək edir. Bundan əlavə balıq, lobya, ispanaq, kök, fındıq kimi zülalla zəngin qidalar, C vitamini olan tərəvəz, meyvə və çərəzlər saç tökülməsinin qarşısını almaqda faydalıdır.

Saç tökülməsinin qarşısını almaq üçün nə etmək olar ?

Baş dərisinə masaj:
Barmaq ucları ilə edilən yüngül təzyiqli masaj qan dövranını artıraraq saç follikullarına daha çox qanın çatmasına kömək edir. Gündə 4 dəqiqəlik baş dərisi masajı saç böyüməsini stimullaşdıra bilər.

Omega-3, biotin, B12, fol turşusu və D vitamini:
Saç tökülməsi yaşayan şəxslərdə çox vaxt zülal və amin turşusu çatışmazlığı müşahidə olunur. Xüsusilə aşağı kalorili pəhrizlər yağ turşuları və sink kimi vacib maddələrin çatışmazlığına səbəb ola bilər. Vitamin çatışmazlığı da risk faktorudur – A, B, C, D, E vitaminləri ilə yanaşı selenium, sink və dəmir qəbul etmək vacibdir.

Yüksək istilik verən cihazlardan çəkinmək:
Fen, saç düzləşdirici və buruq maşınları saç follikullarına zərər verərək onları zəiflədir. İstifadə mümkün qədər azaldılmalıdır.

Saç tipinə uyğun şampun:
Hər hansı bir şampun maddəsinin tökülməyə səbəb olduğu sübut olunmasa da, saç tipinə uyğun məhsul seçmək tövsiyə olunur. Hər gün şampunlamaq da saçlara zərər verə bilər.

Su qəbulunu artırmaq:
Gündə ən az 2 litr su içmək saçların güclənməsinə və nəm balansının qorunmasına kömək edir.

Baş dərisini təmiz saxlamaq:
Folikulların tıxanmaması üçün baş dərisinin təmiz və baxımlı qalması vacibdir.

Stressdən uzaq durmaq:
Stress saç follikullarını “istirahət” mərhələsinə keçirərək tökülməni artıra bilər.

Kimyəvi məhsullardan uzaq durmaq:
Boya, röfle və perma kimi kimyəvi prosedurlar saç follikullarına zərər verir.

Siqareti tərgitmək:
Siqaret saçların erkən ağarmasına və tökülməsinə səbəb ola bilər.